Mitoz Bölünme

HÜCRE BÖLÜNMESİ

Hücre bölünmesi canlıların ortak bir özelliğidir yani bütün canlılarda görülür. Hücre bölünmesinin amacı; yeni hücreler oluşturarak canlılarda üreme, büyüme, gelişme, yenilenme ve eşey hücrelerinin (sperm ve yumurta) oluşturma gibi olayların gerçekleşmesini sağlamaktır.

Hücre bölünmesi çekirdekte bulunan DNA’nın kontrolünde gerçekleşir.

Hücrenin bölünebilmesi için önce belli bir büyüklüğe ulaşması gerekir. Büyüyen hücrede çekirdek alan fazlalığından dolayı hücreyi yönetemez duruma gelir ve DNA bölünme emrini verir.

Hücre bölünmesi sırayla 2 aşamada gerçekleşir:

  1. Çekirdek bölünmesi
  2. Sitoplazma bölünmesi

Hücre bölünmesi Mitoz ve Mayoz Bölünme olmak üzere ikiye ayrılır.

MİTOZ BÖLÜNME

ÖZELLİKLERİ:

  • Gelişmiş canlılarda onarım, büyüme ve gelişmeyi sağlar.
  • Tek hücreli canlılarda üremeyi sağlar. (amip, öglena,paremesyum, bakteri vb.)
  • Ana hücre ile tıpa tıp benzer yeni 2 hücre oluşur.
  • Kalıtsal çeşitlilik görülmez.
  • Kromozom sayısı sabit kalır.
  • Bütün canlılarda görülür.
  • Gelişmiş canlılarda vücut hücrelerinde görülür.
  • Bazı canlı ve organlarda yenilenmeyi sağlar (kuyruğu kopan kertengelenin kuyruğunun çıkması..)

MİTOZ BÖLÜNME EVRELERİ

Mitoz bölünme 5 evrede gerçekleşir.

  1. İnterfazmitoz-evre-akrostis
  2. Profaz
  3. Metafaz
  4. Anafaz
  5. Telofaz
mitoz bölünme

mitoz bölünme

İNTERFAZ:

  • Hazırlık evresidir.
  • Çekirdek zarı erimeye başlar
  • DNA kendini eşler ve  kısalıp kalınlaşarak kromozomları oluşturmaya başlar
  • Sentriol  kendini eşler
  • Mitokontri daha fazla çalışmaya başlar ve enerji üreterek hücreyi bölünmeye hazırlar.
  • Ribozom daha fazla çalışmaya başlar ve protein üreterek hücreyi bölünmeye hazırlar.

PROFAZ:

  • Kromozomların oluşumu biter
  • Çekirdek zarı tamamen erir.
  • Sentrioller kutuplara, kromozomlar ekvatora doğru harekete başlar.

METAFAZ

  • Kromozomlar ekvatora dizilmişlerdir.
  • İğ iplikleri ile kutuplardaki sentriollere bağlıdırlar.
  • Kromozomların en net görülebildiği evredir.

ANAFAZ

  • Kromozomlar (kardeş Kromotidler) birbirinden ayrılır.
  • Karşılıklı kutuplara çekilirler.

TELOFAZ

  • Çekirdek bölünmesi biter ve sitoplazma bölünmesi başlar
  • Çekirdek zarı oluşur.
  • Hayvan hücresi boğumlanarak, bitki hücresi ara lamel (plak) oluşturarak sitoplazma bölünür ve sonuçta 2 yeni hücre oluşur.

sitokinez

MİTOZ BÖLÜNME SONUCUNDA;

  • notepadAna hücrenin aynısı 2 yeni hücre oluşur.
  • Kromozom sayısı sabit kalır.
  • Bu iki yeni hücre kalıtsal özellikleri ve kromozom sayısı bakımından birbirinin aynısıdır.
  • Sitoplazma miktarları, hücre büyüklükleri ve organel sayıları farklı olabilir.

KROMOZOM

  • DNA+Özel Protein=Kromozom
  • Hücredeki kromozomlar sadece hücre bölünmesi sırasında gözlemlenebilir.
  • Kromozom sayısı ile canlı türünün gelişmişlik seviyesi arasında bir bağlantı yoktur. Yani kromozom sayısı fazla olan bir canlı türü , kromozom sayısı az olan bir canlı türünden daha gelişmiştir diyemeyiz.
  • Örneğin; moli baliğı ve insanın kromozom sayıları 46’dır. Ancak aralarında gelişmişlik olarak bir bağlantı yoktur.
  • Canlılardaki kromozom sayısı tür içinde aynıdır. Tür değiştikçe kromozom sayısı değişebilir.
  • Aynı kromozom sayısına sahip canlılar farklı türde canlılar olabilir.

notepadEşeyli üreyebilen canlılarda bir anneden biri babadan gelen iki takım kromozom vardır. Bu yüzden gelişmiş canlılarda kromozom sayısı ‘’2n ‘’ile gösterilir.

homolog-kromozomlar

KARDEŞ KROMATİD:

Mitozun profaz safhasında oluşan, karşısındaki kromatidin birebir kopyası olan iplikçiklerdir.

HOMOLOG KROMOZOM:

Biri anneden biri babadan gelen, şekil ve büyüklük bakımından benzer, aynı karaktere etki eden kromozomlardır.

CANLIKROMOZOM SAYISI (2n)

CANLI

KROMOZOM SAYISI (2n)

İnsan46Patates48
Köpek78Aslan38
Moli balığı46Kirpi90

Konu ile ilgili çalışma kağıdına buradan erişebilirsiniz.

Böylelikle Mitoz Bölünme konusunu tamamladık. Umuyoruz ki bu konuyu yararlı bulmuşsunuzdur. Güncel konular için facebook ve google+ üzerinden bizi takip edebilirsiniz. Tekrar görüşmek üzere…

<< Önceki Konu Sonraki Konu >>

Cevap Yaz