Gaz Basıncı | Açık Hava Basıncı

Bir önceki konumuzda sıvı basıncı konusuna değinmiştik. Şimdi ise gaz basıncı konusuna bir göz atalım.

Gaz Basıncı | Açık Hava Basıncı

Dünyamız etrafında sarılmış olan kalın bir atmosfer tabakası vardır. Atmosferde bulunan hava taneciklerinin hareketinden ve ağırlığından dolayı dünyamıza bir kuvvet uygular. Bu kuvvete açık hava basıncı veya atmosfer basıncı denir.

gaz basıncı, atmosfer basıncı, dünya

Suyla doldurulan bardağın ağzını kağıtla kapatıp ters çevirdiğimizde su dökülmez. Aynı şekilde içi boş meyve suyu kutusunun içindeki havayı pipetle çektiğimizde meyve suyu kutusu büzüşür. Bu olayların olmasının nedeni atmosfer basıncıdır.

açık hava basıncı

Yeryüzünde açık hava basıncından dolayı 1 cm2’lik alana 10N büyüklüğünde kuvvet etki eder. Ancak insan vücudunda bulunan sıvı, sıvı basıncını oluşturur ve açık hava ile dengeyi sağlar. Bundan dolayı açık hava basıncını hissetmeyiz.

Açık hava basıncının büyüklüğü 76 cm/Hg’dir. Açık hava basıncı büyüklüğünü Toriçelli yapmış olduğu deneyle bulmuştur.

Toriçelli Deneyi

toricelli-deney

Toriçelli deniz seviyesinde ve 0 sıcaklıkta 1m uzunluğundaki bir ucu kapalı bir cam boruya civa koymuştur ve civa dolu kaba daldırmıştır. Belli bir süre bekledikten sonra borunun içerisindeki civanın yükselmesi 76cm ‘de sabit kalmıştır. Bu deneyi birkaç kez denediğinde yine aynı sonucu bulmuştur. Toriçelli’nin civa kullanmasının nedeni civanın yoğunluğunun büyük olmasıdır. Civa dışında yoğunluğu daha küçük bir sıvı kullanılsaydı daha büyük bir boruya ihtiyacımız olurdu.

caution-smallKullanılan borunun genişliği, eğimi ve şeklinin farklı olması (deniz seviyesi ve 0 sıcaklıkta olma koşuluyla) civanın seviyesini değiştirmez. Yine 76 cm olur.

 

Barometre

barometre

Açık hava basıncını ölçen alettir. Deniz seviyesinden yükseklere doğru çıkıldıkça havanın yoğunluğu (gaz taneciklerinin sayısı) azalacağı için açık hava basıncı azalır.

 

 

 

Manometre

manometreKapalı gaz basıncını ölçen alettir.

Kapalı kaplarda gazlar kabın her tarafına aynı basıncı uygular. Kabın hacmi büyüdükçe (gaz tanecikleri sayısı sabit) kapalı gaz basıncı azalır. Sıcaklık arttıkça (gaz tanecikleri sayısı sabit) kapalı gaz basıncı artar.

 

 

 

Pipetle içecek içilmesi, elektrikli süpürge ile yerlerin süpürülmesi, otomobil lastiğinin şişirilmesi gaz basıncı sayesinde olur.

caution-smallGazlar yüksek basınçta sıvılaştırılarak çelik kaplarda saklanabilir. Mutfak tüpü, hastanedeki veya laboratuvardaki gaz tüpleri bu uygulamaya örnektir. Vana açıldığı zaman gazın üzerindeki basınç kalkar sıvı halden gaz haline geçerek dışarı çıkar.

mutfak tüpü

Örnek soru 1:

basinc-ornek-soru-1

Şekil 1 ‘de içerisinde 2V hacimlik gaz ve 2V hacimlik sıvı bulunan kapta A noktasında uygulanan basınç P; B noktasında uygulanan basınç 3P ise şekil 2’de A ve B noktalarına uygulanan basınçların değeri nedir?

Çözüm:

Şekil 1’ de A noktasına uygulanan basınç gaza aittir Pgaz =P’dir.

B noktasına uygulanan basınç hem gaza hem de sıvıya aittir.

PB =Pgaz+ Psıvı ise

3P=P+ Psıvı

 Psıvı=2P’dir.

Şekil 2 ‘de gazın bulunduğu bölme yarıya indiği için gaz basıncı aynı oranda artar (gazların basıncı hacim ile ters orantılıdır) Bu durumda:

A noktasına uygulanan basınç 2P olur.

B noktasına uygulanan basınç

PB =Pgaz+ Psıvı olacağından

PB =2P+2P

=4P olur.

Örnek soru 2:

basinc-ornek-soru-2

Yukarı şekilde kapalı kapta ayrı bölümde bulunan su ve gaz vardır. 1 numaradan 2’ye ve 2 numaradan 3’e doğru ilerledikçe basınç değişimi nasıl olur?

Çözüm:

1 numaradan 2 numaraya doğru ilerledikçe:

Bu bölmede basınç azalır. Bu bölmede sıvı bulunmaktadır ve sıvıların basıncı “yüksekliğe ve sıvının yoğunluğuna” bağlıdır. Kabın tabanından 2 numaraya doğru ilerledikçe sıvının yüksekliği azalacaktır ve buna bağlı olarak basınç azalır.

2 numaradan 3 numaraya doğru ilerledikçe:

Bu bölmede basınç değişmez. Bu bölmede gaz bulunmaktadır ve kapalı kaplarda gaz basıncı her noktada aynıdır.

 

Böylelikle Gaz Basıncı konusunu tamamladık. Umuyoruz ki bu konuyu yararlı bulmuşsunuzdur. Güncel konular için facebook google+ ve twitter üzerinden bizi takip edebilirsiniz.

warningBizlere destek olmak için sayfanın en altına yorum yapabilir veya sosyal medyadan çalışmalarımızı paylaşabilirsiniz. Geri bildirimleriniz bizim için önemli. Tekrar görüşmek üzere.

 

<< Önceki Konu Sonraki Konu >>

PAYLAŞIMLARDAN İLK SİZ HABERDAR OLUN !

En güncel konu anlatımları, çalışma kağıtları, ders içi etkinlikler, hazırlanan sınavlar kısacası en yeni fen bilimleri paylaşımlarını mail yoluyla almak için kayıt olun.

Bir Yanıt

  1. acar mühendislik Ocak 12, 2017

Cevap Yaz