Adaptasyon Doğal Seçilim

Bu konumuz içinde adaptasyon, adaptasyonun neden olduğu adaptasyon doğal seçilim ve varyasyon konularını öğreneceğiz.

Adaptasyon

• Canlının değişen ortam koşullarına uyum sağlayarak, yaşama ve üreme şansını arttırmasını sağlayan özellikler kazanmasına adaptasyon denir.
• Canlılar;
  • Barınma,
  • Beslenme,
  • Kamuflaj olma,
  • Üreme,
  • İklim koşullarına uyma,
  • Avlanma için adaptasyon geçirirler.

Adaptasyonun Özellikleri

1. Kazanılan adaptasyonlar kalıtsaldır, daha sonraki nesillere aktarılır.
2. Genin yapısında değişikliğe sebep oldukları için biyolojik çeşitlilik sağlarlar.
3. Adaptasyonlar çok uzun zaman dilimleri sonucu oluşurlar.

Sorular içinde, bir değişimin adaptasyon olup olmadığını anlamanın bir diğer yolu paragraf içinde “Genin yapısındaki değişim” cümlesini aramaktır.

Adaptasyon Örnekleri:

1. Çölde yaşayan kaktüsler, su kaybını azaltmak için iğne yapraklıdırlar. Su bulmak için kökleri çok derinlere uzanır. Gövdelerinde su biriktirirler.
2. Çölde yaşayan develer, hörgüçlerinde yağ biriktirerek, uzun yolculuklarda bu yağlardan su ve enerji elde ederler. İstedikleri zaman burun deliklerini kapatabilirler ve kirpikleri çok uzundur. Bu özellikleri sayesinde çölde kum kaçmadan seyahat edebilirler. Ayak tabanları geniş olduğu için kumda batmadan yürüyebilirler.
3. Zebra, siyah çizgileri sayesinde sürü içinde tek olarak fark edilmeleri zorlaşır. (Kamuflaj)
4. Ördek, kaz gibi perde ayaklılar, perde ayakları suda daha hızlı hareket etmelerini sağlayarak, hem beslenmelerini hem de avcılardan kaçmalarını sağlarlar.
5. Bukalemunun, üzerinde bulunan zeminin rengine göre renk değiştiren derisi, kamufle olup hem avlarını yakalamalarını hem de avcılardan saklanmalarını sağlar.
6. Kutup Ayıları, beyaz kürkleri sayesinde kar içinde kamufle olurlar. Deri altlarına fazla miktarda yağ depolayarak ısı izolasyonu sağlarlar. Geniş yüzeyli ayakları karda batmadan yürümelerini sağlar.
7. Sıcak iklim tilkilerinin, üyeleri ve kulakları uzundur. Bu sayede ısı kaybı artar ve sıcak iklimde yaşayabilirler.
8. Örümceklerin avlarını yakalayabilmek için ağ örmesi.
9. Suyun içinde yaşayan nilüfer bitkisinin geniş yüzeyli yaprakları sayesinde fazla suyu yapısından atabilmesi.

ANAHTAR: Bir değişimin adaptasyon olup olmadığını anlamak için aşağıdaki soruları sorarız. Eğer iki soruya birden bu cevapları alıyorsak o değişim bir adaptasyondur.

1. Kalıtsal mı? EVET
2. Yaşama şansını arttırıyor mu? EVET

Aynı Tür-Farklı Ekosistemdeki Canlılar

• Bu canlılar farklı ekosistemlerde yaşadıkları için çevre koşulları da farklıdır. Bu nedenle aynı tür canlılar olsalar bile farklı adaptasyonlar geliştirirler.

• Örneğin; Sıcak iklimde yaşayan bir ayı, su kaybını önlemeye yönelik adaptasyonlar geliştirirken; soğuk iklimde yaşayan ayı, ısı kaybını önlemeye yönelik adaptasyonlar geliştirir. Sıcak iklimde, örneğin ormanda yaşayan ayı kamufle olmak için taş-toprakla uyumlu kahverengi kürk rengine sahiptir. Soğuk iklimde, kutuplarda yaşayan ayının kürk rengi ise karda kamufle olmak için beyazdır.

Farklı Tür-Aynı Ekosistemdeki Canlılar

• Bu canlılar aynı ekosistemlerde yaşadıkları için çevre koşulları da aynıdır. Bu nedenle farklı tür canlılar olsalar bile aynı adaptasyonlar geliştirirler.

• Örneğin; kutuplarda yaşayan kutup tilkisi ve kutup ayısının ikisi de, ısı kaybını önlemeye yönelik adaptasyonlar geliştirirler. İkisinin de kalın kürkleri ve deri altlarında kalın yağ tabakaları vardır. Karda rahat yürümek için geniş ayak tabalarına sahiptirler. İkisininde karda kamufle olmak için kürkleri beyazdır.

Doğal Seçilim

• Doğal Seçilim=Doğal Seleksiyon
• Güçlü olan, uyum sağlayan hayatta kalır, diğerleri elenir.
• Değişen çevre koşullarına uyum sağlayabilen bireyler hayatta kalırken, uyum sağlayamayan bireyler zamanla elenir. Buna doğal seçilim denir.
• Örneğin; hızlı koşan ceylanlar aslanlardan kaçar ve çiftleşince kendileri gibi hızlı koşan yavruları olur. Yavaş koşan ceylanlar ise aslanlara av olur ve zamanla sayıları azalır.

Varyasyon

• Bulundukları ortama uyum sağlamaları nedeniyle aynı tür içinde farklıklar olmasına varyasyon denir.
• Varyasyon=Çeşitlilik
• Örneğin; kutup bölgelerine daha yakın yaşayan canlıların vücutlarının, ekvatora yakın yaşayan canlılarının vücutlarıdan daha iri olması.
• Örneğin; insan türü içinde göz rengi, saç rengi, ten rengi gibi özelliklerin farklılık göstermesi.

Adaptasyon doğal seçilim konusunun sonuna geldik. Umarım yazımızı yararlı bulmuşsunuzdur.

Bu konu anlatımın çalışma kağıdına buradan ulaşabilirsiniz.

Güncel konular için facebook , instagram üzerinden bizi takip edebilirsiniz. Tekrar görüşmek üzere.